Yapi Denetimi Hakkinda Kanun

Kanun No. 4708

Kabul Tarihi : 29.6.2001

Amaç, kapsam ve Tanimlar ;

MADDE - 1
Bu Kanunun amaci; can ve mal güvenligini teminen, imar plânina, fen, sanat ve saglik kurallarina, standartlara uygun kaliteli yapi yapilmasi için proje ve yapi denetimini saglamak ve yapi denetimine iliskin usul ve esaslari düzenlemektir.

Bu Kanun ; 3194 sayili Imar Kanununun 26. maddesinde belirtilen kamuya ait yapi ve tesisler ile 27. maddesinde belirtilen ruhsata tâbi olmayan yapilar hariç, belediye ve mücavir alan sinirlari içinde ve disinda kalan yerlerde yapilacak yapilarin denetimini kapsar.

Bu Kanunun uygulanmasinda:

a) Bakanlik: Bayindirlik ve Iskân Bakanligini.

b) Ilgili idare: Belediye ve mücavir alan sinirlari içindeki uygulamalar için Büyüksehir belediyeleri ile diger belediyeleri, bu alanlar disinda kalan alanlarda valilikleri, yapi ruhsati ve kullanma izin belgesi verme yetkisine sahip diger idareleri.

c) Yapi sahibi: Yapi üzerinde mülkiyet hakkina sahip olan gerçek ve tüzel kisileri.

d) Yapim süresi: Yapi sahibinin, yapi ruhsatini aldigi tarih ile yapi kullanma iznini aldigi tarih arasindaki dönemi.

e) Yapi insaat alani: Isikliklar hariç, bodrum kat, asma kat ve çati arasinda yer alan mekanlar ve ortak alanlar dahil yapinin insa edilen tüm katlarinin alanini.

f) Yapi yaklasik maliyeti: Binalarda, Bakanlikça her yil yayimlanan mimarlik ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabina esas yapi yaklasik birim maliyetlerine iliskin ilgili mevzuatta belirtilen birim maliyet ile yapi insaat alaninin çarpimindan elde edilen bedeli; binalarda yapilacak degistirme, güçlendirme ve esasli onarim islerinin ve bina disinda kalan yapilarda ise yapinin kesif bedelini,

g) Tasiyici sistem: Yapilarin; temel, betonarme, ahsap, çelik karkas, duvar, döseme ve çati gibi yük tasiyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapilarini.

h) Yapi hasari: Kullanimdan dogan hasarlar hariç, yapinin fen ve sanat kurallarina aykiri, eksik, hatali ve kusurlu yapilmasi nedeniyle yapida meydana gelen ve yapinin kullanimini engelleyen veya yapida deger kaybi olusturan her türlü hasari.

i) Yapi denetim kurulusu: Bakanliktan aldigi izin belgesi ile münhasiran yapi denetimi görevini yapan, ortaklarinin tamami mimar ve mühendislerden olusan tüzel kisiyi,

j) Yapi müteahhidi: Yapim isini, yapi sahibine karsi taahhüt eden veya ticarî amaçla ya da kendisi için sahsî finans kaynaklarini kullanarak üstlenen, ilgili meslek odasina kayitli, gerçek ve tüzel kisiyi,

k) Proje müellifi: Mimarlik, mühendislik tasarim hizmetlerini istigal konusu olarak seçmis, yapinin etüt ve projelerini hazirlayan gerçek ve tüzel kisiyi

l) Denetçi mimar ve mühendis: Ilgili mühendis ve mimar meslek odalarina üyeligi devam eden ve Bakanlikça denetçi belgesi verilmis mühendis ve mimarlari.

m) Laboratuar: Insaat ve yapi malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde ilgili standartlarina veya teknik sartnamelerine göre ölçüm, muayene, kalibrasyon yapabilen ve diger özelliklerini tayin eden, Bakanliktan izin almis tesisi,

Ifade eder.

Yapi denetim kuruluslari ve görevleri,

MADDE - 2
Bu Kanun kapsamina giren her türlü yapi; Bakanliktan aldigi izin belgesi ile çalisan ve münhasiran yapi denetimi ile ugrasan tüzel kisilige sahip yapi denetim kuruluslarinin denetimine tabidir. Yapi denetim hizmeti; yapi denetim kurulusu ile yapi sahibi veya vekili arasinda akdedilen hizmet sözlesmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapi sahibi, yapim isi için anlasma yaptigi yapi müteahhidini vekil tayin edemez.

Yapi denetim kuruluslarinin nama yazili ödenmis sermayelerinin tamaminin, mimar veya mühendislere ait olmasi zorunludur. Yapi denetim kuruluslari; denetçi mimar ve mühendisler ile yardimci kontrol elemanlari istihdam eder.

Yapi denetim kurulusunda görev alacak denetçi mimar ve mühendisler ile yardimci kontrol elemanlarinda ve laboratuar görevlilerinde aranacak nitelik ve deneyim ile bu kisilere belge verilmesi, yapi denetim kurulusunun ve laboratuarlarin çalisma usul ve esaslari Bakanlikça hazirlanacak yönetmelikle düzenlenir.

Yapi denetim kuruluslari asagida belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür:

a) Proje müelliflerince hazirlanan, yapinin insa edilecegi arsa veya arazinin zemin ve temel raporlari ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazirlanarak dogrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarini kontrol ederek, ilgili idareler disinda baska bir kurum veya kurulusun vize veya onayina tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüsünü bildirmek.

b) Yapi denetimini üstlendigine dair ilgili idareye taahhütname vermek, yapi ruhsatinin ilgili bölümünü imzalamak, bu yapiya iliskin bilgileri yapi ruhsati düzenleme tarihinden itibaren yedi gün içinde Bakanliga bildirmek.

c) Yapinin, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapilmasini denetlemek.

d) Yapim islerinde kullanilan malzemeler ile imalatin proje, teknik sartname ve standartlara uygunlugunu kontrol etmek ve sonuçlarini belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptirmak.

e) Yapilan tüm denetim hizmetlerine iliskin belgelerin bir nüshasini ilgili idareye vermek, denetimleri sirasinda yapida kullanilan malzeme ve imalatin teknik sartname ve standartlara aykiri olduklarini belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili idareye ve il sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek.

f) Is yerinde, is güvenligi ve isçi sagligi konusunda gerekli tedbirlerin alinmasi için yapi müteahhidini yazili olarak uyarmak, uyariya uyulmadigi takdirde durumu ilgili bölge çalisma müdürlügüne bildirmek.

g) Ruhsat ve eklerine aykiri uygulama yapilmasi halinde durumu üç is günü içinde ilgili idareye bildirmek.

h) Yapinin ruhsat eki projelerine uygun olarak kismen veya tamamen bitirildigine dair ilgili idareye rapor vermek.

i) Zemin, malzeme ve imalata iliskin deneyleri, sartname ve standartlara uygun olarak laboratuarlarda yaptirmak.

Sorumluluklar ve yapilamayacak isler,

MADDE - 3
Bu Kanunun uygulanmasinda, yapi denetim kuruluslari imar mevzuati uyarinca öngörülen fennî mesuliyeti ilgili idareye karsi üstlenir.

Yapi denetim kuruluslari, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuar görevlileri ve yapi müteahhidi ile birlikte yapinin ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve saglik kurallarina aykiri, eksik, hatali ve kusurlu yapilmis olmasi nedeniyle ortaya çikan yapi hasarindan dolayi yapi sahibi ve ilgili idareye karsi, kusurlari oraninda sorumludurlar. Bu sorumlulugun süresi; yapi kullanma izninin alindigi tarihten itibaren, yapinin tasiyici sisteminden dolayi on bes yil, tasiyici olmayan diger kisimlarda ise iki yildir.

Yapida, yapi kullanma izni alindiktan sonra, ilgili idareden izin alinmadan yapilacak esasli tadilattan dogacak yapi hasarindan, izinsiz tadilat yapan sorumludur. Yapi denetim kurulusu; yazili ihtarina ragmen yapi sahibi tarafindan önlemi alinmayan, parsel disinda meydana gelen ve yapida hasar olusturan yer kaymasi, çig düsmesi, kaya düsmesi ve sel baskinindan dogan hasarlardan sorumlu degildir.

Yapi denetim kuruluslarinin yöneticileri, ortaklari, denetçi mimar ve mühendisleri ile proje müellifleri, laboratuar görevlileri ve yapi müteahhidi; bu Kanunun uygulanmasindan dolayi ortaya çikan yapi hasarindan sorumludur.

Yapi denetim kurulusu denetim faaliyeti disinda baska ticarî faaliyette bulunamaz. Bu kurulusun denetçi mimar ve mühendislerinin, denetim faaliyeti süresince baskaca meslekî ve insaat isleri ile ilgili ticarî faaliyette bulunmalari yasaktir.

Yapi denetim komisyonu ve görevleri,

MADDE - 4
Yapi denetim komisyonu; Bakanlikça görevlendirilecek, konu ile ilgili en az genel müdür yardimcisi seviyesinde bir baskan ile en az sube müdürü seviyesinde dört üyeden olusur ve Bakanlikça uygun görülen birimin bünyesinde faaliyetlerini yürütür.

Yapi denetimi komisyonu, yapi denetim kuruluslarina izin belgesi verir, faaliyetlerini denetler ve sicillerini tutar. Bu Kanunun uygulanmasindan dogan uyusmazliklari inceler ve görüsünü bildirir.

Yapi denetim komisyonu bu Kanun hükümlerine aykiri hareket eden yapi denetim kurulusu hakkinda 8 inci maddeye göre islem yapilmak üzere Bakanliga teklifte bulunur.

Yapi denetim komisyonunun; çalisma usul ve esaslari Bakanlikça hazirlanacak yönetmelikle düzenlenir.

Yapi denetimi hizmet sözlesmeleri,

MADDE - 5
Yapi denetimi hizmet sözlesmeleri yapi sahibi ile yapi denetim kurulusu arasinda akdedilir. Bu sözlesmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir.

Bu sözlesmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, insaat alani, süresi, varsa yapi sahibi ile yapi müteahhidi arasinda akdedilen sözlesmede yer alan yapinin fizikî özellikleri, yapi denetimi hizmet bedeli, yapi denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diger yükümlülükler yer alir.

Ilgili idare; yapi denetimi hizmet sözlesmesinde yer alan hükümlere, yapi sahibinin uymamasi halinde yapi tatil tutanagi düzenleyerek insaati durdurur, yapi denetim kurulusunun uymamasi halinde ise yapi denetimi komisyonuna bildirimde bulunur.

Yapi denetimi hizmetleri için yapi denetim kuruluslarina ödenecek hizmet bedelleri, asgarî hizmet bedelinden az olmamak kaydiyla, projenin özellikleri ile yapinin bulundugu bölgenin fizikî, ekonomik ve sosyal özellikleri dikkate alinarak bu sözlesmede belirtilir.

Asgarî hizmet bedeli, yapi yaklasik maliyetinin % 3'üdür. Yapim süresi, iki yili asan yapilarda, bu oran, her alti ay için % 10 artirilir, iki yildan kisa süren yapilarda ise her alti ay için % 5 azaltilir.

Yapi denetim kurulusu, katma deger vergisi hariç yaptigi hizmetlerden dolayi yapi sahibinden baska ad altinda ayrica hiçbir bedel talebinde bulunamaz.

Yapi denetimi hizmet sözlesmesi ve hizmet bedellerinin ödenme esaslari Bakanlikça hazirlanacak yönetmelikle düzenlenir.

Yapi denetim kurulusu ile mimar ve mühendislerinin yapi ile iliskisinin kesilmesi,

MADDE - 6
Yapi denetim kurulusunun görevden ayrilmasi veya mimar ve/veya mühendislerinden birinin, herhangi bir sebeple yapi ile iliskisinin kesilmesi halinde yapi denetim kurulusu durumu; gerekçeleri ile birlikte en geç üç is günü içinde yazili olarak Bakanliga ve ilgili idareye bildirir. Aksi takdirde kanunî sorumluluktan kurtulamaz.

Bu durumda; yapi sahibince, yeniden yapi denetim kurulusu görevlendirilmedikçe veya yapi denetim kurulusunca, ayrilan mimar ve/veya mühendislerin yerine yenisi ise baslatilmadikça ilgili idarece yapinin devamina izin verilmez.

Sicillerin tutulmasi ve yapilara sertifika verilmesi,

MADDE - 7
Yapi denetim kuruluslarinin ve bu kuruluslarin mimar ve mühendislerinin yapi denetimine ait sicilleri, ilgili idare tarafindan verilen sicil raporlarina göre yapi denetimi komisyonunca tutulur.

Bu Kanun kapsaminda denetlenerek insa edilmis yapilara ilgili idarelerce sertifika verilir.

Siciller ile sicil raporlarinin tutulmasi ve yapilara sertifika verilmesine dair usul ve esaslar Bakanlikça hazirlanacak yönetmelikle düzenlenir.

Denetim faaliyetinin durdurulmasi ve izin belgesinin iptali,

MADDE - 8
Yapi denetim kuruluslarindan, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlasilanlarin veya son üç yil içerisinde üç defa olumsuz sicil alanlarin veyahut 3 üncü maddenin son fikrasi ile 6. maddenin birinci fikrasi hükümlerine aykiri hareket ettigi belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapi denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlikça bir yila kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alinir. Durdurma karari, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine islenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasina neden olan yapi denetim kurulusunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde baska ad altinda dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlikça ilgili meslek odasina bildirilir. Meslek odalari, bu kisiler hakkinda kendi mevzuatina göre islem yapar.

Faaliyeti üç defa durdurulan yapi denetim kurulusunun denetim faaliyetine son verilir ve izin belgesi Bakanlikça iptal edilir.

Izin belgesi iptal edilen yapi denetim kurulusunun, kusurlari mahkeme karari ile kesinlesen mimar ve mühendisleri baska bir yapi denetim kurulusunda görev almalari halinde, görev aldiklari bu kurulusa izin belgesi verilmez, verilmisse iptal edilir.

Denetim faaliyeti geçici olarak durdurulan veya izin belgesi iptal edilen yapi denetim kurulusu hakkindaki bu karar ilgili idareye bildirilir ve denetimini üstlendigi yapilarin devamina izin verilmez. Bu durumda, yapim faaliyetine devam edilebilmesi için yapi sahibince baska bir yapi denetim kurulusunun görevlendirilmesi zorunludur.

Ceza hükümleri,

MADDE - 9
Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasi sirasinda görevini ihmal eden veya kötüye kullanan yapi denetim kurulusunun ortaklari, yöneticileri, mimar ve mühendisleri, yapi müteahhidi, proje müellifi ile laboratuvar görevlileri 765 sayili Türk Ceza Kanununun 3. bab, 4. faslindaki görevi ihmal ve görevi kötüye kullanma ile ilgili hükümlerine göre cezalandirilir.

Yapi denetim kurulusunun izin belgesi alma asamasinda gerçege aykiri belge düzenlendiginin izin belgesi verildikten sonra anlasilmasi halinde, izin belgesi derhal iptal edilir ve ayrica gerçege aykiri belge düzenlemekten, bu belgeleri düzenleyenler hakkinda suç duyurusunda bulunulur.

Yapilar ile ilgili diger düzenlemeler ile yapilarin ugramis oldugu yikim ve zararlardan dolayi genel hukuk hükümleri uygulanir.

Bu madde uyarinca hükmolunacak cezalar paraya çevrilemez ve tecil edilemez.

Bu Kanuna aykiri fiillerden dolayi hükmolunan kesinlesmis mahkeme kararlari, Cumhuriyet savciliklarinca Bakanliga ve mimar ve mühendislerin bagli oldugu meslek odalarina bildirilir.

Yapi denetim kurulusu ile denetçi mimar ve mühendisleri; eylem ve islemlerinden 3194 sayili Imar Kanununun fenni mesul için öngörülen hükümlerine tabidirler.

Bakanligin denetim yetkisi,

MADDE - 10
Bakanlik, bu Kanunun uygulanmasinda yapi denetim kuruluslarinin islem ve faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir.

Kanunun uygulanacagi iller,

MADDE - 11
Bu Kanunun uygulanmasina pilot iller olarak; Adana, Ankara, Antalya, Aydin, Balikesir, Bolu, Bursa, Çanakkale, Denizli, Düzce, Eskisehir, Gaziantep, Hatay, Istanbul, Izmir, Kocaeli, Sakarya, Tekirdag ve Yalova illerinde baslanir.

Pilot illerin genisletilmesi ve daraltilmasina, Bakanligin teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.

Diger hükümler ve yönetmelikler,

MADDE - 12
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayili Imar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanir.

Bu Kanun geregince düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayimi tarihinden itibaren kirkbes gün içerisinde Bakanlikça çikarilir.

Yürürlükten kaldirilan ve degistirilen hükümler,

MADDE - 13
a) 3.2.2000 tarihli ve 595 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldirilmistir.

b) 27.1.1954 tarihli ve 6235 sayili Türk Mühendis ve Mimar Odalari Birligi Kanununun ek 5, ek 6, ek 7 nci maddeleri ile geçici 6 ve geçici 7 nci maddeleri yürürlükten kaldirilmistir.

c) 17.6.1938 tarihli ve 3458 sayili Mühendislik ve Mimarlik Hakkinda Kanunun 7 nci maddesi asagidaki sekilde degistirilmistir.

-Madde - 7
1 . maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birini haiz olmayanlar Türkiye'de mühendis veya mimar unvani ile istihdam olunamazlar, imzalarla sanat icra edemezler, bu unvanlari kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar.

GEÇICI MADDE - 1
Bu Kanunun yürürlüge girdigi tarihten önce Bakanlikça yapi denetim kuruluslarina verilmis olan yapi denetimi izin belgeleri, bu Kanunun yürürlüge girdigi tarihten itibaren üç ay süreyle geçerlidir. Bu süre içerisinde bu Kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen yapi denetim izin belgeleri geçersiz sayilir.

GEÇICI MADDE - 2
Bu Kanunun yürürlüge girdigi tarihten önce 3194 sayili Imar Kanunu ile 595 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre alinan yapi ruhsatlari geçerlidir.

GEÇICI MADDE - 3
595 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun Hükmünde Kararname uyarinca yapi denetim kuruluslarinca tahsil edilmis olan malî sorumluluk sigorta primleri yapi sahiplerine iade edilir.

Yürürlük,

MADDE - 14
Bu Kanun yayimi tarihinden otuz gün sonra yürürlüge girer.

Yürütme,

MADDE - 15
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.